CÔNG ĐOÀN ĐƯỜNG SẮT VIỆT NAM 80 NĂM XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN (25/02/1946 - 25/02/2026)

 

Trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, tại nhiều cơ sở hoả xa, Uỷ ban công nhân cứu quốc đã được thành lập bên cạnh bộ máy quản lý chuyên môn để cùng khôi phục vận tải đường sắt. Tổ chức Công nhân Hoả xa cứu quốc nhanh chóng được phát triển rộng rãi thêm nhiều hội viên mới và ra sức tuyên truyền về đấu tranh cho nền độc lập, tự do, kiến quốc. Trước yêu cầu cấp thiết của việc thống nhất tổ chức, ngày 25 tháng 2 năm 1946, tại phòng họp ga Huế, 20 đại biểu của tổ chức Công nhân Hoả xa cứu quốc ở ba miền Bắc, Trung, Nam với sự chỉ đạo của đồng chí Nguyễn Duy Trinh, xứ uỷ Trung Kỳ đã bầu Ban Chấp hành lâm thời của "Việt Nam Công nhân Hoả xa cứu quốc", tháng 7/1946, Công đoàn hỏa xa được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam công nhận là Công đoàn thuộc Tổng Liên đoàn. Ngày 25 tháng 2 năm 1946 trở thành ngày thành lập Công đoàn Đường sắt Việt Nam, Công đoàn ngành đầu tiên trực thuộc Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam. 

 

 

 

Ngày 31 tháng 5 năm 1946, trước khi lên đường sang Pháp, tại sân bay Gia Lâm, Hồ Chủ tịch đã dặn dò Công nhân viên chức Hoả xa Việt Nam “Đoàn kết -kỷ luật - công tác”. Nhớ lời Bác, "Việt Nam Công nhân Hoả xa cứu quốc" đã tập trung thực hiện nhiệm vụ cấp bách chuyên chở lương thực cứu đói, đảm bảo vận chuyển quân đội, vũ khí chi viện cho Nam bộ kháng chiến và sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ nền độc lập nước nhà. Ngày 16 tháng 6 năm 1946, Đại hội đại biểu Việt Nam Công nhân Hoả xa cứu quốc toàn quốc lần thứ nhất tại Hà Nội đã vinh dự được đón cụ Huỳnh Thúc Kháng, quyền Chủ tịch Chính phủ; ông Nguyễn Văn Tố, Chủ tịch Quốc hội đến dự và phát biểu, đại hội bầu Ban chấp hành gồm 19 đồng chí. Đồng chí Nguyễn Đăng được bầu vào Ban Thư ký Ban Chấp hành Việt Nam Công nhân Hỏa xa cứu quốc. 

 

Ngày 21 tháng 10 năm 1946, một vinh dự lớn cho Công nhân viên chức đường sắt được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh trên chuyến xe lửa đặc biệt từ Hải Phòng về Hà Nội, mặc dù việc nước rất bận nhưng Người vẫn gửi thư khen ngợi trong đó có đoạn “Công việc hoả xa là công việc quan trọng trong sự kiến thiết nước nhà. Tôi mong anh em Sở Hoả xa lúc nào cũng đoàn kết, cố gắng để làm tròn nhiệm vụ”. Người cũng căn dặn “Mỗi anh em làm trong xe lửa đều tổ chức. Công hội Hỏa xa phải là kiểu mẫu cho các công hội khác – Đoàn kết, thân ái !” 

 

 

 

Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, công nhân viên chức Ngành đường sắt cùng nhân dân cả nước thực hiện tiêu thổ kháng chiến, phá máy, đốt kho, phá đường sắt để chặn bước quân thù. Nhiều máy móc, thiết bị được công nhân vận chuyển lên các chiến khu để sản xuất vũ khí. Tại vùng Tây bắc, Liên khu 4 và Liên khu 5, Hoả xa Việt Nam vẫn kiên cường, dũng cảm duy trì chạy tàu trong tình hình chiến sự ác liệt góp phần vào thắng lợi chung của toàn dân tộc.    

 

Trong những năm kháng chiến chống Pháp. Công đoàn Hỏa xa Liên khu 5, Công đoàn đường goòng Tĩnh - Bình, Công đoàn Hỏa xa Liên khu Việt Bắc đóng một vai trò trọng yếu trong việc động viên công nhân, viên chức trong ngành ngày đêm phục vụ sự nghiệp kháng chiến cho đến ngày thắng lợi. 

 

 

Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, hàng vạn bộ đội, thanh niên xung phong cùng công nhân viên chức đã hăng hái lao động không mệt mỏi trên các công trường kiến thiết, khôi phục lại hệ thống đường sắt. Trong hai năm 1955, 1956, các tuyến đường sắt Hà Nội - Mục Nam Quan, Hà Nội - Nam Định, Hà Nội - Lào Cai nhanh chóng được khôi phục. Đoàn viên Công đoàn nhanh chóng phát triển từ 1.200 đoàn viên đến năm 1956 đã có hơn 16 nghìn đoàn viên. Ở đâu cũng có vai trò của tổ chức Công đoàn. Mọi người đã coi đó là mái nhà chung ấm áp, người bạn thủy chung, người đại diện, bênh vực và bảo vệ quyền lợi của mình. Năm 1962, sáng kiến tổ chức phong trào "Ngày thứ bảy đẩy mạnh sản xuất, đấu tranh thống nhất nước nhà" khơi nguồn từ Nhà máy xe lửa Gia Lâm đã nhanh chóng trở thành phong trào của công nhân viên chức toàn miền Bắc. Khi chiến tranh mở rộng leo thang ra miền Bắc, Công đoàn Đường sắt lại luôn có mặt trong các phong trào thi đua Mỗi người làm việc bằng hai vì miền Nam ruột thịt; Sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm; Qua sông không cầu, chạy tàu không ga; Địch phá ta cứ đi; Tiếng hát át tiếng bom luôn sát cánh cùng cán bộ, công nhân viên nêu cao truyền thống dũng cảm, kiên cường, thông minh, sáng tạo, vừa sản xuất vừa chiến đấu để đảm bảo giao thông thông suốt, vận tải liên tục trong mọi tình huống. Bằng những phong trào Xây dựng tổ đội lao động xã hội chủ nghĩa, Đơn vị giao thông vận tải thắng Mỹ,…toàn ngành đã phát huy cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng, kiên cường bám trụ, giữ vững mạch máu giao thông vận tải. 

 

Trải qua 2 cuộc chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ, từ năm 1964 đến năm 1972, ngành đường sắt đã chuyên chở hàng triệu tấn hàng hoá, khí tài quân sự, hàng triệu lượt bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hoả tuyến phục vụ cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đến ngày toàn thắng. Trong chiến đấu bảo đảm giao thông, ngành đường sắt đã có 921 cán bộ, công nhân, thanh niên xung phong anh dũng hy sinh; gần 3.000 người bị thương, nhiều tập thể, cá nhân trong ngành đường sắt đã được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng. 

 

 

 Các công nhân lái goòng giỏi của Công ty đường goòng Tĩnh – Bình năm 1970

 

Năm 1975, đất nước thống nhất hòa chung một dải, cùng với hơn 10 vạn quân dân cả nước, cán bộ công nhân viên ngành đường sắt ngày đêm lao động quên mình, viết nên bản hùng ca khôi phục đường tàu Thống Nhất, tái thiết nước nhà. Đúng 10h55’ ngày mùng 4 tháng 12 năm 1976, mối nối ray cuối cùng được nối tại km 446+885 khu gian Đồng Lê – Ngọc Lâm.

 

Khi toàn ngành bước vào công cuộc đổi mới, tổ chức lại sản xuất, sắp xếp lại lực lượng lao động, Công đoàn Đường sắt Việt Nam đã xác định nhiệm vụ vận động công nhân, viên chức thi đua vượt qua mọi khó khăn đảm bảo an toàn vận tải, thực hiện phương châm Đi sâu sản xuất, đi sát công nhân hướng tới mục tiêu thúc đẩy sản xuất cải thiện cuộc sống cho người lao động, nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất kinh doanh, thu hút tiềm năng trí tuệ, từng bước rút ngắn thời gian chạy tàu, phong trào thi đua lao động giỏi đã trở thành cốt lõi và thường xuyên trong sản xuất kinh doanh. Phong trào Ôn lý thuyết, luyện tay nghề, thi thợ giỏi do Công đoàn đường sắt phát động thu hút nhiều ngành nghề có vai trò trọng yếu tham gia, từ đó mở ra phương hướng đa dạng hóa phương thức vận tải, mở rộng ứng dụng công nghệ thông tin, đưa cơ giới hóa vào sửa chữa đường sắt, hàn ray liền, sản xuất tà vẹt bê tông dự ứng lực, áp dụng công nghệ tiên tiến trong sửa chữa cầu và hầm, sử dụng tín hiệu chạy tàu bán tự động, lắp ráp đầu máy diezel, xây dựng hệ thống quản lý chất lượng trong quản lý và trong sản xuất...

 

 

Là công đoàn trực thuộc Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, Công đoàn Đường sắt Việt Nam hiện có 2 công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở, 95 công đoàn cơ sở với gần 2,4 vạn đoàn viên, người lao động. Số công đoàn cơ sở hàng năm đạt danh hiệu hoàn thành tốt nhiệm vụ ngày một tăng. Nội dung, hình thức hoạt động công đoàn đã được đổi mới hiệu quả hơn, đa dạng hơn, với mục tiêu hướng về cơ sở, lấy người lao động làm trung tâm; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin vào công tác chỉ đạo, điều hành. Phong trào thi đua yêu nước trong CNVCLĐ có nhiều sáng tạo, đã mang lại nhiều hiệu quả thiết thực. 

 

Từ năm 1946 đến nay, trải qua 80 xây dựng và phát triển, dưới sự lãnh đạo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, của Đảng uỷ Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, tổ chức Công đoàn Đường sắt Việt Nam luôn thể hiện tốt vị trí, chức năng của mình, chăm lo và bảo vệ các lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, tích cực tham gia vào quản lý doanh nghiệp, đóng góp vào kết quả thực hiện nhiệm vụ Kinh tế – Xã hội, luôn được Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam đánh giá là công đoàn ngành dẫn đầu phong trào thi đua và có nhiều đóng góp quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước. Với những thành tích đó, năm 1995, Công đoàn Đường sắt Việt Nam đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất, năm 2003, được tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba, năm 2008, vinh dự được đón nhận Huân chương Độc lập hạng Nhì, năm 2018 được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất.

 

 

Đại hội Đảng bộ Tổng công ty ĐSVN lần thứ XIII đã đề ra mục tiêu tổng quát đó là “Phấn đấu đến năm 2030, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam chuyển đổi theo mô hình Tập đoàn, đủ năng lực tổ chức, khai thác hiệu quả các tuyến đường sắt mới khi được giao; đóng góp tích cực vào phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nâng cao hiệu quả sản xuất - kinh doanh, tăng trưởng bền vững trên tuyến đường sắt hiện hữu; phát huy vai trò của Đường sắt trong phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn....”.

 

Thiết thực góp vào mục tiêu chung, các cấp Công đoàn Đường sắt Việt Nam tiếp tục thực hiện các phong trào thi đua sâu rộng; phối hợp với chuyên môn thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội, công tác chuyển đổi số; nâng cao năng lực đại diện, tổ chức các cuộc đối thoại trực tiếp với người lao động; tham giam xây dựng, giám sát thực hiện chế độ chính sách, thiết thực chăm lo đời sống của người lao động; nâng cao trình độ, nhận thức, ý thức và kiến thức của người lao động; vận động thực hiện tiêu chuẩn người công nhân đường sắt “Đoàn kết - Kỷ luật - Cần kiệm – Sáng tạo” theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; trở thành điểm tựa tin cậy của hàng vạn đoàn viên, người lao động; là cầu nối gắn kết người lao động với Đảng và nhà quản lý doanh nghiệp; góp phần xây dựng xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ, tạo động lực để người lao động yên tâm công tác, gắn bó với đơn vị, với ngành. 

 

 

Ngành Đường sắt Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới, mở ra nhiều cơ hội phát triển hiện đại, mạnh mẽ, toàn diện. Phát huy truyền thống “Dũng cảm, kiên cường, thông minh, sáng tạo”, phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang của ngành đường sắt, cùng lịch sử 80 xây dựng và phát triển của tổ chức Công đoàn Đường sắt Việt Nam, đội ngũ CNVCLĐ toàn ngành vững tin vào sự lãnh đạo của Đảng, với tinh thần “Đoàn kết, Kỷ luật, Cần kiệm, Sáng tạo”, bằng ý chí quyết tâm cao độ thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng, Đại hội Công đoàn các cấp, cùng toàn ngành thực hiện mục tiêu “nỗ lực, tự cường, hợp tác hiệu quả, tinh gọn, đột phá, kiến tạo tương lai”, chung sức hiện thực hóa khát vọng đổi mới, sáng tạo, làm chủ công nghệ, vận hành hiệu quả tuyến đường sắt hiện hữu, đồng thời tham gia xây dựng và vận hành các tuyến đường sắt mới, hiện đại, đưa ngành Đường sắt phát triển mạnh mẽ, xứng đáng là “Trục xương sống”, “Động mạch chủ” của hệ thống giao thông quốc gia. Tiếp tục kiến tạo những giá trị mới, xây dựng “Đoàn tàu thân thương - Con đường kiến thiết”, viết tiếp những trang sử hào hùng của Đường sắt Việt Nam, cùng cả nước vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển nhanh, bền vững, văn minh và thịnh vượng.

 

 

 

                                                                                                      CÔNG ĐOÀN ĐƯỜNG SẮT VIỆT NAM