NGÀY KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM 18/5: TÔN VINH TRÍ TUỆ, KHƠI DẬY KHÁT VỌNG ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Nguồn gốc của Ngày KH&CN Việt Nam bắt đầu từ sự kiện ngày 18/5/1963, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ đến dự và chúc mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất Hội Phổ biến khoa học, kỹ thuật Việt Nam - tiền thân của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam ngày nay.

 

Trong bài phát biểu lịch sử tại Đại hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ vai trò, sứ mệnh của khoa học và công nghệ đối với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Người căn dặn: “Chúng ta đều biết rằng trình độ khoa học, kỹ thuật của ta hiện nay còn thấp kém. Lề lối sản xuất chưa cải tiến được nhiều. Cách thức làm việc còn nặng nhọc. Năng suất lao động còn thấp. Phong tục tập quán lạc hậu nhiều. Nhiệm vụ của khoa học là ra sức cải biến những cái đó… Khoa học phải tự sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng, nhằm nâng cao năng suất lao động và không ngừng cải thiện đời sống của nhân dân, bảo đảm cho chủ nghĩa xã hội thắng lợi…”. Những tư tưởng sâu sắc ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Người đối với sự phát triển lâu dài của nền KH&CN nước nhà.

 

Để ghi nhớ sự kiện có ý nghĩa đặc biệt này, ngày 18/6/2013, tại Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Khoa học và Công nghệ, chính thức thống nhất lấy ngày 18/5 hằng năm là Ngày KH&CN Việt Nam. Từ đó đến nay, Ngày KH&CN Việt Nam đã trở thành ngày hội lớn của giới khoa học cả nước. Nhiều hoạt động thiết thực được tổ chức sôi nổi, như: hội thảo khoa học; triển lãm thành tựu nghiên cứu; diễn đàn đổi mới sáng tạo; tôn vinh các nhà khoa học tiêu biểu; giới thiệu các mô hình ứng dụng công nghệ mới; tăng cường truyền thông phổ biến tri thức khoa học tới cộng đồng…

 

Thông qua các hoạt động này, vai trò của KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng được khẳng định là nền tảng, động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, nâng cao năng suất lao động, chất lượng cuộc sống và năng lực cạnh tranh quốc gia.

 

Năm 2026, chủ đề Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam là: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới” thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, KH&CN đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là yếu tố hỗ trợ mà đã trở thành động lực trực tiếp quyết định năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia. Đây chính là nền tảng để Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ phụ thuộc vào tài nguyên, lao động giản đơn sang phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu.

 

Chủ đề năm 2026 đồng thời khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của đội ngũ trí thức, nhà khoa học, doanh nghiệp và lực lượng lao động sáng tạo trong công cuộc phát triển đất nước. KH&CN tạo ra tri thức mới; đổi mới sáng tạo biến tri thức thành giá trị thực tiễn; còn chuyển đổi số là cầu nối đưa những thành tựu ấy lan tỏa vào mọi lĩnh vực đời sống xã hội.

 

Hiện nay, Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, vì vậy, chủ đề năm 2026 không chỉ mang ý nghĩa tuyên truyền mà còn là lời hiệu triệu khơi dậy khát vọng cống hiến, tinh thần sáng tạo, quyết tâm làm chủ công nghệ của toàn xã hội và khẳng định rõ: muốn phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số, Việt Nam phải lấy KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng, động lực và con đường phát triển tất yếu của tương lai.

Sưu tầm